Copyright Waisisi.nl 2014 | Made by Anne Hagoort

Tekst door: Esme Soesman


Het is een ode aan de kracht van muziek. En wat voor ode. De voorstelling ‘Lied zonder vrijheid. Terug naar Terezín’, die vrijdagavond in première ging, is nog een hele hoop meer. 


ZIERIKZEE -  Breng wat muzikaal talent bij elkaar en laat ze iets doen met een krankzinnig verhaal. Dat heeft weinig opsmuk nodig. Zou je denken. Tot je de voorstelling ‘Lied zonder vrijheid. Terug naar Terezín’ van koor Waisisi ziet. In een boerenschuur op 't Uulof  in Zierikzee word je getroffen door meer dan het verhaal. Het is het  ritmisch geheel van beeld, tekst, muziek, spel en dans waardoor je op het puntje van je stoel belandt.


Dat laatste ook noodgedwongen. De tribunebanken zijn smal en hard. Maar dat beetje lijden valt in het niets bij het verhaal over Terezín ofwel Theresienstadt: het Tsjechische stadje waarvan de Duitsers een concentratiekamp maakten. Dik 33.000 joden overleefden hun verblijf daar niet. Nog eens 88.000 mensen werden vanuit Theresienstadt afgevoerd naar vernietigingskampen.


Ongeloof

Het is het ongeloof dat, zonder expliciet te worden benoemd, zo treffend in ‘Lied zonder vrijheid’ is gevangen. In de stapel koffers die de personages vasthouden als ze na hun deportatie in Theresienstadt in een lange rij aankomen. Die ze wéér vasthouden als ze naar hun veel te krappe en van de luizen vergeven barakken worden gebracht. ,,Ik wil zo graag naar huis", klinkt het in het door Ilse Weber gecomponeerde ‘Ik dwaal hier door Theresienstadt’. Dat zie je aan de koffers en aan de op de achterwand geprojecteerde teksten. Daar lees je dat Ilse Weber vanuit het kamp brieven schreef aan haar zoon in Zweden. 'Zij kreeg nooit een levensteken van hem terug'. 


De door Nelleke Tamerus geschreven en geregisseerde voorstelling is allesbehalve een doorlopende klaagzang. De elf zangeressen en het vierkoppige orkest onder leiding van Mar van der Veer laten in achttien nummers ongeveer alle mogelijke emoties passeren. Van de absurd vrolijk klinkende Floep zei de stamper van het Amsterdamse duo Johnny and Jones (beiden zaten in Theresienstadt, beiden overleefden de oorlog niet) tot de roerende ode aan Jeruzalem Jerushala’im shel zahav van Naomi Shemer. 


Meer dan opvulling

De in fletskleurige jurken gestoken leden van Waisisi worden aangevuld met zwartgeklede danseressen van Elly Geelhoed en een club figuranten. Zij zijn samen véél meer dan opvulling van de speelvloer. Ze geven, ogenschijnlijk losjes maar optimaal op elkaar afgestemd, doorlopend ritme aan de voorstelling. En maken meteen de massaliteit van de slachting voelbaar. De op de achterwand geprojecteerde namen en hun herinneringen die in woord met het publiek worden gedeeld, geven dat grote ondenkbare verhaal tegelijkertijd een inleefbaar gezicht. Mooi dat moment a la Soldaat van Oranje als je als toeschouwer even een blik kunt werpen op de weidsheid van onze vrijheid. Tranentrekkend is het één voor één stilletjes langs de achterwand verdwijnen van al dat talent dat er was.


Lied zonder Vrijheid. Terug naar Terezín wordt nog opgevoerd op zaterdag 25 mei, vrijdag 31 mei en zaterdag 1 juni. Kijk voor de beschikbare kaarten op: www.waisisi.nl 

De première vrijdagavond in de boerenschuur van 't Uulof aan de Zandweg in Zierikzee

© Marieke Mandemaker

Koorleden van Waisisi, dansers van Elly Geelhoed en figuranten vormen een dynamisch geheel

© Esme Soesman

De weidsheid van onze vrijheid

© Esme Soesman